นิ่วในถุงน้ำดี... ภัยเงียบจากอาหารมันๆ และการลดหุ่นผิดวิธี

คุณเคยมีอาการเหล่านี้ไหม? ท้องอืดแน่นหลังกินข้าวมื้อใหญ่ ปวดเสียดที่ชายโครงขวา หรือปวดร้าวไปถึงหลัง... อย่าเพิ่งชะล่าใจว่าเป็นแค่ "โรคกระเพาะ" เพราะนี่อาจเป็นสัญญาณเตือนจาก "นิ่วในถุงน้ำดี" (Gallstones) ภัยเงียบที่ไม่ได้เกิดกับคนอ้วนเท่านั้น แต่สาย "ลดน้ำหนัก" ก็มีความเสี่ยงไม่แพ้กัน!

1. ภัยร้ายจาก "อาหารมันๆ" (The Usual Suspect)

แน่นอนว่าสาเหตุหลักที่เราคุ้นหูคือ "คอเลสเตอรอล" เมื่อเราทานของทอด ของมัน แกงกะทิ หรือบุฟเฟต์ปิ้งย่างบ่อยๆ ร่างกายจะมีระดับคอเลสเตอรอลในน้ำดีสูงเกินไป จนตกตะกอนจับตัวกันเป็นก้อนนิ่ว

"กลุ่มเสี่ยง: คนที่ชอบทานอาหารไขมันสูง, คนที่มีน้ำหนักตัวเกินเกณฑ์"

2. ภัยเงียบจาก "การลดหุ่นผิดวิธี" (The Silent Trap)

หลายคนตกใจเมื่อรู้ว่า "คนผอม" หรือ "คนที่กำลังลดความอ้วน" ก็เป็นนิ่วได้ แถมเสี่ยงสูงด้วย! สาเหตุเกิดจาก :

• การอดอาหาร (Fasting) ที่นานเกินไป: เมื่อเราไม่กินอาหาร ถุงน้ำดีจะไม่มีการบีบตัวเพื่อขับน้ำดีออกมาใช้งาน ทำให้น้ำดีขังอยู่นานจนเข้มข้นและตกตะกอนเป็นนิ่ว

• ลดน้ำหนักเร็วเกินไป (Rapid Weight Loss) การที่น้ำหนักลดฮวบฮาบ (มากกว่า 1-2 กก. ต่อสัปดาห์) จะทำให้ตับหลั่งคอเลสเตอรอลออกมาในน้ำดีมากขึ้น ในขณะที่ถุงน้ำดีบีบตัวน้อยลง กลายเป็นสูตรสำเร็จของการเกิดนิ่ว

เช็คสัญญาณเตือน! แบบไหนคือ "นิ่ว" ไม่ใช่ "โรคกระเพาะ"

แม้จะคล้ายกัน แต่มีจุดสังเกตคือ :

• โรคกระเพาะ : มักปวดแสบลิ้นปี่ สัมพันธ์กับมื้ออาหาร (หิวก็ปวด อิ่มก็ปวด) หายได้เมื่อกินยา

• นิ่วในถุงน้ำดี : มักปวดจุกแน่นหลังกินอาหารมันๆ หรือมื้อหนักๆ ประมาณ 30 นาที - 1 ชั่วโมง

• ปวดเสียดบริเวณ "ชายโครงขวา"

• ปวดร้าวไปที่ "ไหล่ขวา" หรือ "หลัง"

"หากมีอาการ ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือมีไข้สูง ต้องรีบพบแพทย์ทันที!"

ดูแลตัวเองอย่างไร ให้ห่างไกลนิ่ว?

• ลดของมัน : เลี่ยงของทอด หนังสัตว์ แกงกะทิ (ทานได้แต่พอดี)

• เพิ่มกากใย : ทานผักและผลไม้ให้มากขึ้น ช่วยลดการดูดซึมไขมัน

• ลดน้ำหนักอย่างถูกวิธี : อย่าหักโหมอดอาหาร ควรลดแบบค่อยเป็นค่อยไป และทานอาหารให้ตรงเวลาเพื่อให้ถุงน้ำดีได้ทำงาน

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ : ช่วยให้ระบบต่างๆ ในร่างกายไหลเวียนดีขึ้น

สรุป - ไม่ว่าจะ "สายกิน" หรือ "สายผอม" ก็ประมาทไม่ได้ การเดินทางสายกลาง กินอาหารครบ 5 หมู่ และตรวจสุขภาพประจำปี คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดครับ