7 อาการขี้ลืม ที่อาจเป็นสัญญาณของภาวะสมองเสื่อม

อาการ “ขี้ลืม” อาจดูเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน แต่หากเริ่มหลงลืมบ่อยขึ้น มีพฤติกรรมเปลี่ยนไป หรือเริ่มกระทบต่อการใช้ชีวิต อาจเป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนของ “ภาวะสมองเสื่อม” ที่ควรได้รับการประเมินจากแพทย์

โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือภาวะหลอดเลือดสมอง การสังเกตอาการสมองเสื่อมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยวางแผนการดูแล และชะลอการดำเนินของโรคได้

1. ลืมเรื่องเดิมซ้ำๆ ภายในเวลาไม่นาน

เช่น ถามคำถามเดิมหลายรอบ จำไม่ได้ว่าเพิ่งกินข้าวหรือกินยาไปแล้ว หรือเล่าเรื่องเดิมซ้ำทั้งที่เพิ่งพูดไปไม่นาน

*หากอาการเกิดขึ้นบ่อยและต่อเนื่อง อาจไม่ใช่อาการหลงลืมทั่วไป แต่เป็นหนึ่งในอาการเริ่มต้นของสมองเสื่อม

2. วางของผิดที่แบบแปลกๆ

เช่น เอารีโมตใส่ตู้เย็น วางกุญแจไว้ในห้องน้ำ หรือหาโทรศัพท์ไม่เจอบ่อยจนเริ่มกระทบชีวิตประจำวัน

*ผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อม มักไม่สามารถนึกย้อนกลับได้เลยว่าเอาของไปไว้ที่ไหน

3. จำเส้นทางหรือสถานที่คุ้นเคยไม่ได้

เคยไปสถานที่เดิมเป็นประจำ แต่เริ่มหลงทาง จำทางกลับบ้านไม่ได้ หรือสับสนกับสถานที่ที่คุ้นเคย

*อาการนี้ควรเฝ้าระวัง โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ

4. สับสนเรื่องเวลา วัน หรือเหตุการณ์

จำวันที่ไม่ได้ สับสนช่วงเวลา เช่น คิดว่าเช้าเป็นเย็น จำไม่ได้ว่าวันนี้วันอะไร หรือจำลำดับเหตุการณ์ผิดจากความจริง

*อาการสับสนด้านเวลา เป็นอีกหนึ่งสัญญาณสำคัญของภาวะสมองเสื่อม

5. พูดผิดคำ เรียกชื่อสิ่งของไม่ถูก

เช่น เรียก “นาฬิกา” ว่า “เครื่องดูเวลา” หรือพูดแล้วนึกคำไม่ออกบ่อยขึ้นจนการสื่อสารติดขัด

*ภาวะสมองเสื่อมอาจส่งผลต่อการใช้ภาษาและความสามารถในการสื่อสาร

6. อารมณ์ และพฤติกรรมเปลี่ยนไป

บางคนเริ่มหงุดหงิดง่าย ซึมเศร้า เงียบลง ไม่อยากพูดคุย หรือมีอาการหวาดระแวงโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน

*อาการทางอารมณ์เหล่านี้ อาจเกิดร่วมกับโรคสมองเสื่อมได้เช่นกัน

7. ทำกิจวัตรเดิมที่เคยทำไม่ได้

เช่น ทำอาหารเมนูเดิมไม่ได้ ใช้รีโมตทีวีไม่เป็น จัดการเงินผิดพลาด หรือทำกิจกรรมง่ายๆ แล้วสับสน

*หากเริ่มกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรเข้ารับการตรวจประเมินสมองเสื่อมเพิ่มเติม

อาการขี้ลืมทั่วไป ต่างจากสมองเสื่อมอย่างไร?

อาการหลงลืมทั่วไป มักเป็นเพียงการนึกไม่ออกชั่วคราว แต่ยังสามารถนึกขึ้นได้ภายหลัง และไม่ได้กระทบต่อการใช้ชีวิตมากนัก

แต่ภาวะสมองเสื่อม มักมีอาการต่อเนื่อง รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ และเริ่มส่งผลต่อการใช้ชีวิต การสื่อสาร ความจำ และความสามารถในการดูแลตัวเอง

ใครบ้างที่เสี่ยงภาวะสมองเสื่อม?

ผู้ที่มีความเสี่ยงสมองเสื่อม ได้แก่

• ผู้สูงอายุ

• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง

• ผู้ที่เคยมีภาวะหลอดเลือดสมอง

• ผู้ที่พักผ่อนน้อย หรือมีความเครียดสะสม

• ผู้สูบบุหรี่ หรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ

• ผู้ที่ไม่ค่อยใช้สมองหรือขาดกิจกรรมทางสังคม

วิธีลดความเสี่ยงสมองเสื่อม

การดูแลสุขภาพสมอง สามารถช่วยลดความเสี่ยงโรคสมองเสื่อมได้ เช่น

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ

• ควบคุมโรคประจำตัว

• ฝึกใช้สมอง เช่น อ่านหนังสือ เล่นเกมฝึกความจำ

• พบปะพูดคุยกับผู้อื่นอย่างสม่ำเสมอ

• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อสมอง

อย่าปล่อยให้ “ขี้ลืม” กลายเป็นเรื่องใหญ่

หากเริ่มมีอาการหลงลืมบ่อยขึ้น หรือคนใกล้ตัวเริ่มมีพฤติกรรมเปลี่ยนไป การตรวจประเมินตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยวางแผนการรักษาและชะลออาการสมองเสื่อมได้

เพราะสุขภาพสมอง…ยิ่งดูแลเร็ว ยิ่งมีโอกาสรักษาคุณภาพชีวิตไว้ได้นานขึ้น